مجله فرهنگي هنري

معماري

کوير — Sat, 21 Apr 2012 17:48:00 GMT

بناهاي ايراني، معماري زيبا و غني و پشتوانه اي به بلنداي تاريخ دارد. چه در معماري قبل از اسلام؛ مربوط به آثار هخامنشي و تمدن ايران باستان و يا حتي قبل تر از آن زماني که ايران، قسمتي از تمدن بين النهرين بود؛ همچون تکه هاي گرانبهاي شوش و ايلام و... و چه در مورد معماري بعد از اسلام که هنر و دين را با هم آميخته و و انسان را به عالم معنا مي برد. آنجا که رنگها با هم در مي آميزد تا خاک و گِل را به گوهرهايي فيروزه اي مبدل سازد و طاق و گنبدهايي به ياد ماندني رقم مي زند، طاق هايي که همچون شاخه هاي در هم تنيده از پشت هم و يکي پس از ديگري جلوه مي کند و آدمي را در ژرفاي تفکر غرق مي سازد.

آري! اين دستمايه کهن و قديمي ايراني اسلامي است که چنين عالم را متحير کرده و زبان قاصر از بيان و قلم ناتوان از به تصوير کشيدن آنچه سزاوارش! اوج واقعيت وقتي به منصه ظهور مي رسد که باستان شناس غربي مي گويد: تنها با يک هفته ماندن در اين بناها مسلمان خواهم شد! مگر اين بنا ساخته شده از مشتي خاک و گِل نيست؟ چه چيزي باعث مي شود تا بنايي که تنها از خشت و خاک و گِل است اين چنين تاثيري شگرف بر آدمي گذارد و انساني بيگانه با الهيات و اعتقادات را اين چنين به زانو در آورد؟ آنجا که دستان هنرمند ايراني با قلبي سرشار از ايمان و نور مي پيوندد تا از گِل و خاک، زيباترين نگاره هاي هنري بيافريند. آنجا که هنر، علم و رياضيات و نجوم را به بردگي مي گيرد تا اضلاع هندسي اين نقوش را تزئين و تکميل کند. آنجاست که هوش و درايت ايراني را به رخ مي کشد

و آنجا که علم و هنر هر دو به بندگي در عالم معنا در مي آيند و به زانو در مي آيد بيگانه اي با معنويات در تجلي گاه نور و عشق!

اينجا ايران است با 1400 سال؛ تاريخ اسلامي و 2500 سال؛ تاريخ ايراني و 4500 سال؛ تاريخ همورابي و 6000 سال؛ تاريخي از جنس جيرفت و گنج هاي پرآوازه اش!

آري اينجا ايران است اما ايراني که گويا گنج هايش را به فراموشي سپرده است و بناهايش را از ياد برده، هنر گويا در آن خفته و نياز دارد کسي آن را بيدار کند.

زماني گوهر شاد؛ مسجدي به عظمت عشق و زماني مسجدي به سردي و سفيدي رواقهاي تازه ساخته قم. زماني زني در جوار بزرگ برادر اين بانو تمام عشق را با هنر معنا کرد و زماني ما به نام وارثان گوهر شاد عشق را اينچنين بيداد! بيداد از اين همه سردي!هنري خالي از شور مستي! بيداد از اين شهري که دادارش شِکوِِه دارد از اين همه سردي! (1) سردي بناهايي که اوج گرفته با سفتي و سختي و به تناوب کشيده شده با يکنواختي و چه سخت مي شود شهري از جنس عشق اينچنين بي روح و يکنواخت!

چگونه است انسانهايي با آنها همه هنرمندي تن به زندگاني در چنين خانه هاي سخت و سنگي مي دهند؛ برج ها و خانه هايي به مانند مکعب در قالبي يکنواخت و ظاهري که عاري از هر نوع هنر و زيبايي است.

تنها ارمغاني که اين سبک از زندگي به ما مي دهد؛ از بين رفتن روحيه لطيف و احساس معنويت و ديگر زيبايي هاي زندگي مي باشد که در ميان ديوارهاي بلندسفت و سخت سنگي و شهري رنگ مي بازد و روح کسل کننده اي است که بر شهر حکمفرما مي شود و تنها وديعه اي که اين نوع معماري براي ما دارد از بين رفتن سنگهاي گرانبها و معادن گرانيت و مرمر است که با خرج کردن بي رويه آن در ساختمان ها رو به اتمام و پايان است.

نماي امروزي شهر تهران

اگر نگاهي معقولانه به معادن و روند برداشت سنگ از آن داشته باشيم مي بينيم که عمر زيادي از آنها نمانده و با برداشت بي رويه سنگ از آنها، حجم زيادي از اين کوهها از بين رفته و رو به هموار شدن و يکسان شدن با زمين مي رود و دور نيست زماني که زمين خالي از اين کوهها و طبيعت عاري از اين جاذبه ها شود.

روزگاري در اين سرزمين تنها با خاک و ساروج زيباترين بناها رقم زده مي شد و ثروت طبيعت در امان از زياده خواهي آدمي بر قامت اين سرزمين مي درخشيد و مردمانش با روحي متعالي و مناعت طبعي بلند بر طبيعت گام مي نهادند و بنايي با عشق و زيبايي در آن بنا مي نهادند و در سايه سار آن ايمان و درستي را پيشه مي کردند.

آري! اين بود سيرهء گذشتگان و نياکان ايراني و حال اين ماييم و اين ثروت ارزشمند. باشد که از آن به خوبي بهره گيريم و سودجوييم.

(1): اشاره به سخنان مقام معظم رهبري و انتقادات وي در مورد معماري شهر مقدس قم

تخريب کوهستان شاهور به دليل برداشت سنگ

شکاف نقش رستم به خاطر برداشت سنگ از اطراف

تخريب معدن هخامنشي به دليل برداشت سنگ

تخريب کوهستان علم کوه به علت برداشت سنگ و همچنين جاده سازي

عکس هوايي از گنبد ترک خورده گوهرشاد

تعزيه-قسمت دوم

کوير — Sun, 15 Jan 2012 16:41:00 GMT

در قسمت قبل راجع به تعزيه و پاره اي از دلايل و موانع پيشرفت اين هنر ديني، مذهبي صحبت کرديم. در اين قسمت به ديگر عوامل و موانع اين هنر مي پردازيم:

تا آنجا که گفتيم همه ما چه مردم و چه مسئولين در ابقاء و ماندگاري اين هنر ارزشمند مسئوليت داريم و بايد براي رشد و ابقاء آن تلاش کنيم و مانع از فراموشي و انزواي اين هنر شويم؛ يکي ديگر از عواملي که ممکن است باعث فراموشي و فرسايش اين هنر ارزشمند شود از بين رفتن نسخ خطي و قديمي نمايشنامه هاي تعزيه است که نياکان ما تلاش زيادي براي آن کرده اند و آنرا نسل به نسل به ما هديه کرده اند اما با رسيدن به اين نسل و بي توجهي اين نسل به آن شاهد تخريب و از بين رفتن اين نسخ هستيم... شنيده شده تعدادي از يهوديان، در کشور همسايه و شيعه ما عراق اقدام به خريد نسخ خطي و قديمي تعزيه و معدوم کردن آن مي کنند و مردم عراق هم که اسير فقر و تنگدستي مي باشند در ازاي چند سکه پول سياه ميراث گرانبهاي معنوي خود را مي فروشند... و چه زيبا و پسنديده بود ترفند و چارهء آن روحاني فداکار و از خود گذشته براي خريد اين نسخ خطي به ازاي فروش عبا و عمامه اي که رفت تا ياد و نام حسين (ع) بماند... گرچه ايده خلاقانه و فداکارانه اين روحاني خوش فکر و غيرتمند، بسيار ارزشمند بود اما به اقرار خود وي مگر چند نسخه از اين نسخ را با اين کار مي شود حفظ کرد؟؟؟

شايسته است مردم و مسئولين همت و تلاش مضاعف خود را در اين راه به کار گمارند و نسخ خطي و قديمي تعزيه را جمع آوري نمايند و از همه اين نسخ يک بانک اطلاعاتي کامل تهيه نمايند و مانع از فرسودگي و تخريب اين آثار گرانبها گردند.

از ديگر عوامل رکود و رخوت اين هنر، عدم رغبت مردم به تماشاي تعزيه در مکان هاي هنري و شرکت در آن مي باشد چرا که مردم عادت کرده اند تمام هزينه اي را که براي عزاداري ها صرف مي نمايند براي نذورات و هيئات و روضه ها خرج کنند و علاقه اي براي صرف هزينه و برگزاري تعزيه در يک مکان هنري ندارند و گاها" حتي افراد از هزينه تهيه بليط براي شرکت در تعزيه هم دريغ مي نمايند گرچه دولت در سالهاي اخير و طي يک اقدام خداپسندانه و ارزشمند اقدام به خريد بليط هاي دسته جمعي و هديه آن به کارمندان و کارگران، سعي در کمک به اين هنر ديني مذهبي و ترغيب مردم براي شرکت در اين مراسم دارد اما مردم هم بايد بدانند که صرف هزينهء کوچکي براي يک بليط مي تواند قطره اي از دريايي شود که مي رود تا موج گيرد و اوج گيرد به نام و ياد حسين(ع)!

تغيير اين عادت و صرف هزينه تنها در پاره اي از عزاداريها و تبديل آن به يک عادت جديد براي ابقاء اين هنر ارزشمند نيازمند آن است که نوع نگاه خود را به عزاداريها و سبک برگزاري آن قدري تغيير دهيم چرا که همين سبک برگزاري باعث متوقع شدن ما از اين مراسمات شده تا آنجا که انتظار داريم بعد از هر مراسم تعزيه به مانند ديگر مراسمات عزاداري و روضه در هيئات از ما پذيرايي شود در حاليکه فراموش کرده ايم اين ما هستيم که وامدار اين هنر ارزشمند مي باشيم و اين ماييم که بايد با ايثار و فداکاري براي آن امام همام که تمام جان و مال خود را براي ما ايثار نمود مايه بگذاريم و با همت و غيرت ياد آن امام بزرگوار را زنده نگاه داريم.

برگزاري نمايش تعزيه در سريلانكا

تعزيه

کوير — Sat, 31 Dec 2011 14:20:00 GMT

تعزيه و تعزيه خواني در ايران از پيشينه کهني برخوردار است. اين هنر ارزنده برخاسيته از احساسات پاک و زيباي مذهبي است که در وجود هر ايراني نهفته است و ريشه در قلبهاي عاشقي دارد که سرشار از محبت حسين (ع) است. تجلي اين عشق در همه عرصه هاي زندگي مردم و حتي در هنر به شکل زيبايي نمايش يافته که در نوع خود بسيار بديع و بي بديل مي باشد تا آنجا که تحسين هنرمندان آن سوي مرزها را نيز برانگيخته و سبب تحير و تامل آنان گشته بطوريکه به تفسير و واکاوي اين هنر مي پردازند و از غنا و زيبايي آن به وجد مي آيند. آري! اين تنها اشعه اي از عشقه عشق حسين(ع) است.

بعد از شهادت امام حسين(ع) محبان و شيعيان وي در سرتاسر بلاد اسلامي علي الخصوص در ايران به سوگواري و عزاداري براي آن امام همام مي پرداختند و اين امر در طول تاريخ بعد از اسلام (1) در ايران ادامه داشت تا اينکه در قرن چهارم هجري در دوران آل بويه که از عرق مذهبي بالاتري برخوردار بودند به شکل تعزيه نمود پيدا کرد تا آنجا که معزالدوله در بغداد(2) در دهه اول محرم امر کرد تمامي بازارهاي بغداد را بسته، لباس سياه عزا پوشيدند(3) و به تعزيت سيدالشهداء پرداختند. تعزيه در طول سالهاي بعد هم ادامه پيدا کرد و در دوران صفوي به اوج خود رسيد و از سوي حکمرانان تشويق و تاييد و حمايت زيادي شد و تا دوران قاجار و مشروطيت در اوج خود باقي ماند اما با شروع دوره قاجار و سفر ناصرالدين شاه به غرب؛ الهام پذيري او از فرهنگ غرب و تئاتر هاي انگليسي آغاز شد تا آنجا که تصميم گرفت مکاني براي اجراي تئاتر در ايران بسازد؛ اين مکان که بعدها با مخالفت علماء و مردم به يکي از زيباترين تکيه ها تبديل شد؛ معروف به «تکيه دولت» شد که متاسفانه در حال حاضر چيزي از آن نمانده... البته ناگفته نماند در ابتداي سلطنت ناصرالدين شاه بالغ بر دويست تا سيصد تکيه و حسينيه و ميدان براي تعزيه خواني وجود داشته که از زائران حسيني پذيرايي مي نموده که متاسفانه با شروع مشروطيت به تعطيلي مي کشد.

نمايي از تکيه دولت

متاسفانه ضربه اي که اين هنر چه در گذشته تاريخ و چه در حال از سوي برخي از افراد خورده بيشتر از جهت تطبيق و يکسان سازي آن با تئاتر بوده است. در حاليکه بسياري هنوز نيز نام اين آئين مذهبي را تئاتر مي گذارند اما بايد دانست که تعزيه حتي در قالب هنر هم شاخه اي جداگانه از تئاتر مي باشد بطوريکه تحيلگران هنري هم به لحاظ سبک و هم معنا تعريفي جداگانه از هر يک داشته اند و براي تعزيه شاخه اي مستقل از تئاتر تعريف کرده اند و آنرا جزء آئين هاي نمايشي ديني مي دانند.

براي توضيح بيشتر به نمايش هاي امروزي اشاره مي کنيم مثلا فيلم سينمايي، ساختار و تعريف متفاوتي از تئاتر دارد و فيلم و تئاتر و... هر يک شاخه هاي جداگانه اي از هنر نمايش را تشکيل مي دهند. تعزيه نيز شاخه اي متمايز و متفاوت از تئاتر مي باشد و تعريف و سبک متفاوتي دارد. از اينرو نام نهادن تئاتر بر روي تعزيه نه تنها از لحاظ هنري درست نمي باشد بلکه ظملي است بس بزرگ در حق اين آئين ديني، معنوي ايراني و جاي تاسف دارد که حتي در فرهنگ ديني، مذهبي نيز دست به دامان غرب و فرهنگ لغات شد.

ظلم و جفا در حق اين آيين غني و معنوي به همين جا ختم نمي شود. بلکه کوتاهي قشر مذهبي و جوانان مذهبي نسل جديد براي اجراي تعزيه و ايفاي نقش هاي آن يکي از عمده دلايل رکود و سکون اين هنر مي باشد تا آنجا که ديده شده در بعضي تعزيه ها به علت شرکت نکردن جوانان نقش علي اکبر را پيرمردي به عهده مي گيرد و باعث دلزدگي و کسالت عزادارن و علاقمندان حسيني مي گردد. گرچه در طول سالهاي بعد از انقلاب تلاش زيادي براي ابقاي اين هنر ارزشمند از سوي مسئولين شده است اما مردم نيز مسئوليت و نقش مهمي در ماندگاري اين هنر ارزشمند دارند که فراموش کردن اين مسئوليت باعث مي شود اين هنر در طول زمان غبار گرفته و کمرنگ تر شود در حاليکه اين هنر گرانبها خدمت فراواني به ما و دين ما کرده است. پس سزاوار نيست بگذاريم اين هنر در لابه لاي روزمرگي هاي ما فراموش شود.

پايان قسمت اول

(1): تاريخ بعد از اسلام؛ بعد از واقعه عاشورا

(2): پايتخت ايران در دوران آل بويه؛ بغداد بوده چون مرزهاي ما به کشور عراق نيز گسترش پيدا کرده بود.

(3) تاريخ ابن کثير

نظر آيتالله صافي درباره تأثير هنر در روح

رزگل — Thu, 01 Dec 2011 17:23:00 GMT

يا رئوف

هنر لفظي است که با توجه به گستردگي لفظش متاسفانه غالبا در ذهن مردم به خصوص متشرعين معناي ديگري پيدا مي کند، اگر طوري شود که مفهوم ابتذالي آن به معني حقيقي خود بازگردد و هنرهاي حقيقي واستعداد اشخاص ظهور پيدا کند بسيار خوب است. باطن اسلام خيلي وسيع است و در روايات به اين معاني اشاره شده است.

اين مرجع تقليد شيعه تاکيد کرد: شعر? هنري است که واقعا معجزه گونه درانسان‌ها تاثير مي‌گذارد.

وي با نام بردن از شاعراني همچون، عنصري، خاقاني، سعدي، فردوسي، حافظ و نظامي به قرائت ابياتي از اين شاعران پرداخت و دليل تمام نشدن شعر را ارتباط باطن انسان با عالم غيب دانست و متذکر شد: هنر تاثير زيادي درتربيت و روح مردم دارد. گاهي تاثير يک بيت شعر در انسان از دو ساعت سخنراني بيشتر است.

وي ادامه داد: با اين کار شما قريحه‌هاي سرشاري که شايد نهفته مانده باشند را در اين مسير و معناي ديني ظاهر مي‌کنيد.

اين مرجع تقليد شيعه در پايان وقت گذاشتن طلاب در اين مقوله را در حد اعتدال جايز دانست.

منبع: مشرق نيوز

کد خبر: 25935 تاريخ انتشار: 03 بهمن 1389

تحريف حقيقت

کوير — Fri, 14 Oct 2011 03:40:00 GMT

تحريف حقيقت

در اين مقوله مي خواهيم به واکاوي حقيقت در رسانه ها بپردازيم؛ آنچه که اخيرا در رسانه ها باب شده نوعي دستکاري و يا دخل و تصرف در حقيقت موضوعات به عنوان يک تز هنري يا ادبيست که معمولا در فيلمنامه هاي سريال هاي مختلف به کار برده مي شود حال فرقي نمي کند که اين سريال ها صرفا يک رمان يا داستان باشند يا روايت يک حقيقت يا واکاوي يک موضوع ديني مذهبي يا قسمتي از تاريخ.... به هر حال نويسنده يا کارگردان به خود اين اجازه را مي دهد که به دخل و تصرف در آن بپردازد و به ظن خود به هيجان و تنوع موضوع بيفزايد و حتي از آن به عنوان يک تز ادبي و هنري ياد مي کند. اين شيوه به تازگي به قدري در ميان نويسندگان و کارگردانان باب شده که در کمتر اثري شاهد به کار نگرفته شدن اين شيوه مي باشيم گرچه اين شيوه در آثار صرفا داستاني بسيار کارا و جذاب مي باشد و داستان را هيجان انگيزتر و جذابتر مي نمايد و تاثير خوبي روي مخاطب دارد اما به کار گيري آن در موضوعات مذهبي و تاريخي تا چه حد درست مي باشد؟ آيا به کار گيري اين شگرد و ايجاد مسائل تازه و شبهه دار در فيلمنامه ها و نمود آن در سريالها صحيح مي باشد؟ حال آنکه ما اعتقاد داريم دين و مذهب ما به عنوان کاملترين دين و مذهب به همه مسائل پرداخته و کمتر نکته اي را از قلم نينداخته!

يا دخل و تصرف در يک روايت تاريخي(1) تا آن حد که قسمتي از رويداد تاريخي به کل تغيير کرده و با تخيل نويسنده جايگزين شود چه معنايي دارد؟ آيا به غير از دروغ معنايي ديگر هم دارد؟ آيا مي توانيم وقتي تاريخ را تحريف مي کنيم و به خورد بيننده مي دهيم باز هم انتظار داشته باشيم که اهالي اين سرزمين تاريخ و هويت خويش را به خوبي بشناسند؟

تنها درصدي از مردم اهل مطالعه و تحليل مي باشند و به اصل حقيقت واقفند (2) و بقيه بينندگان را تنها مردم عامي تشکيل مي دهند مردمي که فکر مي کنند هر آنچه که از صدا و سيماي جمهوري اسلامي مي بينند حقيقت دارد خصوصا وقتي موضوع راجع به مسائل ديني، مذهبي باشد.

در ماه رمضانهايي که از پيش و رو گذرانديم نمونه سريالهايي را داشتيم که سعي در استفاده از اين شيوهء به اصطلاح هنري را داشتند و با دخيل کردن تخيل شخصي نويسنده در مسائل اعتقادي که به نوعي دنياي پس از مرگ و برزخ و عقبي را به تصوير مي کشيد بدعت ها و شبهات زيادي را در اين پيرامون ايجاد کردند. اين روش بيشتر، فيلمها و سريالهاي ماورايي غرب را به ياد مي آورد؛ گو اينکه نويسندگان و کارگردانان ما فراموش کرده اند که اديان آن سوي مرزها مدتها پيش مورد دستکاري و تحريف قرار گرفته و حقيقت در آن کورسو مي زند. اين در حاليست که دين ما به لطف معجزهء هميشگي اش قرآن که همواره از تحريف در امان بوده و همينطور رهنمودهاي روشنگرانه اهلبيت و هم و غم ايشان در از بين بردن همه شبهات و از جا نينداختن هيچ نکته اي به عنوان کاملترين دين و مذهب حرف اول را در دنياي امروز مي زند.

آيا درست است که با وجود چنين ثروتي باز دست به دامان غربي ها شد و از آنها مدد گرفت؟

وآيا درست است در چنين شرايطي که بدعتها و شبهات همچون خوره اي به جان و فکر جوانان ما افتاده، بر بدعت ها و شبهات جديد بيفزاييم؟

چه خوبست با بهره گيري از اصول و همچنين نکات مطرح شده در دين و مذهب خويش به پايه ريزي داستان ها و فيلمنامه هايي که بناست به خوراک ذهني جوانان ما مبدل شود بپردازيم و شالوده فکري آنها را بر اساس حقيقت پايه ريزي کنيم. مطمئنا ما مي توانيم با بهره گيري از کارشناسان مذهبي و نويسندگان خبره و پيشينه قوي ادبي، بهترين داستانها و فيلمنامه ها را در عرصه رسانه به نمايش بگذاريم که هم تنوع و هيجان لازم را داشته باشد و هم با راستگويي و نشان دادن حقيقت در آنها درست کرداري را به جوانان اين سرزمين آموخت.

(1) در سالهاي پيش نمونه سريالهاي تاريخي فراواني را داشتيم که در قسمتي از آنها به نوعي تحريف صورت گرفته بود به عنوان مثال در داستانهاي يوسف پيامبر به هنگام اذعان در آمدن کودک بر بيگناهي يوسف و يا در سريال مختار، حقيقت فرار مختار از حادثه عاشورا و همچنين صحنه هايي چون اقامه نماز بانوان در روز عاشورا و همچنين کشته شدن شمر توسط کيان و ... يا دستکاري در وقايع حقيقي زندگاني بزرگاني همچون شهريار تنها به دليل جذاب نمودن داستان به قدري که فرياد ازاين خانواده نجيب برمي آورد تا آنجا که چاره اي جز مدد از مقام معظم رهبري نمي بيند...

آري دوستان اينها تنها قسمتهاي کوچکي از اين پازل معيوب مي باشد!

(2) که البته اين دسته از مخاطبان فرهيخته نيز از به سخره گرفتن تاريخ و هويت مملکت خود متاثر گشته و نسبت به رسانه ملي بي اعتمادتر مي گردند و اين نيز خود مي تواند نوعي توهين به درک و شعور اين مخاطبان باشد.

پي نوشت: گرچه پرداختن به اين مقوله علي الخصوص سريالهاي ماه رمضاني بايد زودتر از اينها صورت مي گرفت اما فرصت و امکانات اندک اين حقير مانع از اين کار شد. شايد گفتن حقيقت هر چند دير اما مفيد مي باشد

اميد روزي که حقيقت سرلوحه امورمان گردد.